ლონგი და შორთი — რას ნიშნავს და როგორ მუშაობს

დავუშვათ, შენი შეფასებით BTC უახლოეს ხანში ჩამოვა. თუ მხოლოდ სპოტის ანგარიში გაქვს, ორი ვარიანტი გრჩება: გაყიდო ის, რაც ხელთ გაქვს, ან უბრალოდ უყურო. ფიუჩერსების ანგარიშზე იგივე შეფასება პოზიციად გადაიქცევა: ხსნი შორთს და თუ ფასი მართლაც ჩამოვიდა, სხვაობას იღებ; თუ აიწია — ზარალი მარჟიდან ჩამოგეჭრება. ამას შორთი ჰქვია. საპირისპირო — ფსონი ზრდაზე — ლონგია. ის, რომ ორივე მიმართულებით შეგიძლია პოზიციის აღება, ფიუჩერსების მთავარი პრაქტიკული განსხვავებაა სპოტისგან.

როგორ გამოაქვს თითოეულს შედეგი

ლონგი სპოტის ძველ ლოგიკას იმეორებს: ჯერ იაფად ყიდულობ, მერე ძვირად ყიდი და სხვაობა შენია. ფიუჩერსებში ყიდვა ლონგის გახსნით იცვლება, გაყიდვა კი პოზიციის დახურვით.

შორთი იმავე თანმიმდევრობას აბრუნებს: ჯერ მაღლა ყიდი, მერე დაბლა უკან ყიდულობ. ფასი 100-ია, ხსნი შორთს; ჩამოვიდა 90-მდე და დახურე — ერთეულზე 10 მოგება; ავიდა 110-მდე და მაშინ დახურე — ერთეულზე 10 ზარალი. ჯერ გაყიდვა, მერე ყიდვა ყურს უცნაურად ხვდება, ფიუჩერსებში კი ეს უბრალოდ ღილაკია: ირჩევ Short-ს და დანარჩენი ლონგის სრული სარკეა.

შედეგს ბერკეტიც ისევე ზრდის: 100 USDT მარჟა, 5x ბერკეტი, ნომინალური პოზიცია 500 USDT; ფასი 5%-ით ჩამოვიდა — დაახლოებით 25 USDT მოგება (მარჟასთან შედარებით +25%); ფასი 5%-ით აიწია — იგივე 25 USDT ზარალი. მიმართულება სიმეტრიულია და რისკიც სიმეტრიულია: შორთი არც უფრო ადვილია ლონგზე და არც უფრო ძნელი.

დახურვაც იმავე სარკეშია: ლონგის დახურვა = იმავე მოცულობის გაყიდვა, შორთის დახურვა = იმავე მოცულობის ყიდვა. სწორედ ამიტომ ჯერ გაყიდვა არ მოითხოვს, რომ წინასწარ რამე გქონდეს ხელში — ორივე ფეხი ფიუჩერსების ანგარიშში ბუნებრივად სიმეტრიულია.

ერთი დეტალი, რომელიც დამწყებს ხშირად რჩება გაუგებარი: USDT-ის უვადო ფიუჩერსზე ორივე მხარის მოგება-ზარალი USDT-ში ითვლება და მარჟაც USDT-შია. ანუ შორთის გახსნისას BTC არსად არ გჭირდება ხელში და დახურვისასაც BTC არ გერიცხება — ანგარიშზე მხოლოდ USDT-ის ციფრი მოძრაობს ზევით ან ქვევით. ეს ხსნის, რატომ არაა საჭირო სესხება: შენი ვალდებულება მონეტაში კი არა, ანგარიშსწორების ვალუტაშია გამოსახული. სპოტზე შორთისთვის მართლა უნდა გქონდეს ხელში ის, რასაც ყიდი; ფიუჩერსზე კი გაქვს მხოლოდ ჩანაწერი მიმართულებაზე.

საიდან ჩნდება შორთი ფიუჩერსებში

სპოტის სამყაროში შორთი მართლაც სესხებას ნიშნავს: საკრედიტო ვაჭრობაში ჯერ ისესხებ BTC-ს, მაშინვე გაყიდი, ვარდნის შემდეგ იაფად უკან იყიდი და დააბრუნებ; სხვაობა შენია, საფასური კი სესხის პროცენტი, პლუს ლიმიტები და დაბრუნების ვადა.

უვადო ფიუჩერსებში არავინ არაფერს სესხულობს. კონტრაქტი ორმხრივი შეთანხმებაა: ყოველი შორთი მაშინ არსებობს, როცა მის მოპირდაპირედ იმავე მოცულობის ლონგი დგას; ბირჟა აწყვილებს და აღრიცხავს, ფასის მოძრაობით გამოწვეული მოგება-ზარალი კი ორ მხარეს შორის გადადის. შენი შორთი უარყოფითი რაოდენობის მონეტა კი არაა, არამედ ჩანაწერი პოზიციაზე, რომლის მიმართულებაც ქვევითაა.

ამიტომ ფიუჩერსში შორთის ბარიერი ბევრად დაბალია: არც სესხი, არც დაბრუნების ვადა, არც პროცენტი (შენახვის ხარჯი ძირითადად დაფინანსების განაკვეთია, რომლის მიმართულებაც იცვლება), ხოლო შორთი და ლონგი ინტერფეისში სრულიად სიმეტრიულია. თუ თავად კონტრაქტის მექანიკა ჯერ არ დაგილაგდა, ჯერ უვადო ფიუჩერსი წაიკითხე და ეს გვერდი მერე ბევრად უფრო გლუვად წავა.

საიდან მოდის მოპირდაპირე მხარე? ჩვეულებრივ სხვა ტრეიდერი, რომელსაც საპირისპირო აზრი აქვს, ან ჰეჯირებადი მოთამაშე, რომელსაც სპოტზე მონეტა უდევს და მოკლევადიანი კორექციისგან იცავს თავს. ღია პოზიციების ჯამური მოცულობა — ღია ინტერესი — სწორედ ამ დაწყვილებული წყვილების რაოდენობას ასახავს. აქედან ორი პრაქტიკული დასკვნა გამოდის. პირველი: შენი შორთი ბაზარს ქვევით არ აგდებს — ის ერთი ჩანაწერია მილიონობით სხვას შორის და ფასს არა შენი აზრი, არამედ ორდერბუქში შესრულებული გარიგებები ძრავს. მეორე: სანამ მოპირდაპირე მხარე არსებობს, შორთის გახსნა და დახურვა ისეთივე ჩვეულებრივი ოპერაციაა, როგორც ლონგის — ნებართვას არავისგან არ ითხოვ.

ლონგ/შორთ თანაფარდობა: როგორ წავიკითხოთ ისე, რომ არ აგვირიოს

LevSafe-ის მთავარ გვერდზე მაჩვენებლების ზოლში რომ ლონგ/შორთ თანაფარდობას ხედავ, სწორედ ეს ციფრია: მოცემულ პერიოდში ლონგის მქონე ანგარიშების რაოდენობის შეფარდება შორთის მქონე ანგარიშების რაოდენობასთან. ყურადღება — აქ ანგარიშებს ვთვლით, არა ფულს: 10 000 USDT-იანი ლონგი და 10 USDT-იანი ლონგი ამ ციფრში თითო ხმად ითვლება. Binance-ის მონაცემების გვერდზე რამდენიმე სხვა ჭრილიცაა, მაგალითად მსხვილი მოთამაშეების პოზიციის მოცულობით; წაკითხვამდე ნახე, რომელ ჭრილს უყურებ. შესვლა ფიუჩერსების გვერდზე ბაზრისა და მონაცემების განყოფილებიდანაა; სხვადასხვა პერიოდის (რამდენიმე წუთიდან დღემდე) მაჩვენებლები კი საგრძნობლად განსხვავდება.

საგანმანათლებლო წაკითხვა ერთი წინადადებაა: ეს განწყობის თერმომეტრია და არა სამოქმედო სიგნალი. 1-ზე მეტი მნიშვნელობა მხოლოდ იმას ნიშნავს, რომ ზრდაზე მოთამაშე ანგარიშები მეტია — და არაფერს ამბობს იმაზე, მართლები არიან თუ არა. ის, რომ უმრავლესობა ერთდროულად ცდება, სულაც არაა იშვიათი. თანაფარდობა 1-ზე მეტია, ესე იგი ლონგი — ასეთი ნაბიჯი იმას ნიშნავს, რომ სხვისი განწყობა საკუთარ არგუმენტად ჩათვალე. ამას ისიც დაუმატე, რომ ერთსა და იმავე წუთში სხვადასხვა პერიოდისა და ჭრილის თანაფარდობა ხშირად ერთმანეთს ეწინააღმდეგება.

ეს, სხვათა შორის, სწორედ ის ადგილია, სადაც ქართულ ფეისბუქ- და თელეგრამ-ჯგუფებში სიგნალები იბადება: სქრინშოტი თანაფარდობით და მინაწერი — ყველა ლონგშია, შეუერთდი. ხანდახან იმავე პოსტიდან პირად შეტყობინებაში გწერენ; ხანდახან უცნობი ნომრიდან საინვესტიციო მრჩეველი გირეკავს, სახელით მოგმართავს და ბერკეტის ზომასაც გეუბნება. თუ ვინმე ერთი ციფრით გპირდება მიმართულებას — ეს ანალიზი არაა, გაყიდვაა. მარტივი შემოწმება: სთხოვე, იგივე სქრინშოტი გუშინდელი თარიღით გაჩვენოს. თანაფარდობა მაშინაც 1-ზე მეტი იყო, ფასი კი მაინც სხვა მხარეს წავიდა — და ამაზე პოსტი აღარ დაუწერია.

უფრო მშვიდი, მაგრამ ისეთივე ცარიელი შემთხვევაა, როცა ჯგუფში წერენ: 500 ლარის USDT-ად გადაცვლა და ერთი შორთი კვირაში ორმაგდება. აქ საეჭვო ციფრი კი არა, დაპირების ფორმაა — ლონგ/შორთ თანაფარდობა შენს ბერკეტს, შენი პოზიციის ზომას და შენს გამოსვლის წერტილს არაფერს ეუბნება. ეს სამი შენი გადასაწყვეტია და არც ერთი მათგანი ეკრანზე ნაჩვენებ თერმომეტრში არ წერია.

უფრო აზრიანი გამოყენებაა ამ ციფრის დაფინანსების განაკვეთთან ერთად შედარება: როცა ორივე ერთი მხარისკენაა გადახრილი, ბაზარი ერთ მხარესაა შეგროვილი — გადახრილი მიმართულების შენახვა ძვირდება და მერყეობაც ადვილად იზრდება. შეგროვილობა რისკის მდგომარეობის ნიშანია, მაგრამ მერე საით წავა, ფორმულით არ იწერება. მექანიზმი დაფინანსების განაკვეთის გვერდზეა; მიმდინარე განაწილება კონტრაქტების მიხედვით კი დაფინანსების განაკვეთის რუკაზე.

შორთი ამორალურია? შორთით უფრო ადვილად გამოდის?

არც ერთი და არც მეორე.

ჯერ მორალურ ტვირთზე. შორთი უბრალოდ არხია აზრისთვის — ეს ფასი ჩემი აზრით მაღალია — და მექანიკურად სრულ სიმეტრიაშია ლონგთან, რომელიც ამბობს: დაბალია. მეტიც: შორთის დახურვა თავად ყიდვის მოქმედებაა — შორთისტები ხვალინდელი მყიდველებიც არიან. მოწიფულ ბაზარს ფასის დასადგენად ორივე მხარის აზრი სჭირდება; შორთის გახსნისას ასაწონია რისკი და არა პოზა.

ახლა — ვარდნა სწრაფია, ესე იგი შორთი უფრო მომგებიანია. ფასი ქვევით მაქსიმუმ ნულამდე მიდის, ზევით კი ჭერი არ აქვს — ეს ასიმეტრია შორთის მხარეს არ ეხმარება. ფიუჩერსებში მას კონკრეტული სახელი აქვს: შორთ-სქვიზი, როცა სწრაფი ზრდისას შორთების ზარალი და ლიკვიდაციები ერთმანეთს უბიძგებს და ყველაფერი მკვეთრად და სწრაფად ხდება. შორთი ისეთივე ჩვეულებრივი ფსონია მიმართულებაზე, როგორც ლონგი; უფრო ადვილი მხარე არ არსებობს.

ამ ასიმეტრიას პრაქტიკული სახე აქვს. მარჟაზე მეტს არც ერთ მხარეს ვერ დაკარგავ — იზოლირებულ რეჟიმში ჭერი გამოყოფილი თანხაა. სხვაობა იმ სისწრაფეშია, რომლითაც ზღვარს უახლოვდები: ვარდნას ჩვეულებრივ ბოლო აქვს, ზრდას კი ფორმალურად არა, და შორთ-სქვიზის დროს ზრდა ხშირად სწორედ იმიტომ აჩქარდება, რომ სხვა შორთები იხურება. ამიტომ შორთზე ბერკეტის არჩევა ცალკე გააზრებას ითხოვს და დამწყებისთვის იგივე ციფრი, რაც ლონგზე, ავტომატურად არ გამოდგება; ლოგიკა ბერკეტის გვერდზეა.

თუ გინდა ეს სარკისებურობა თვალით ნახო, ყველაზე იაფი გზა დემო-ანგარიშია: ერთსა და იმავე კონტრაქტზე გახსენი პატარა ლონგი და პატარა შორთი და უყურე, როგორ იმეორებს ერთის მოგება მეორის ზარალს. რამდენიმე წუთი კმარა შეგრძნებისთვის; ნაბიჯები დემო-ვაჭრობის გვერდზეა. იმავე ადგილას ჯგუფიდან წამოღებული სიგნალიც უფასოდ მოწმდება: გახსენი დემოზე ის, რასაც გირჩევენ, და ერთი კვირის შემდეგ თვითონ ნახე, რა დარჩა ციფრში.

ხშირად დასმული კითხვები

წესები და ციფრები ოფიციალური გვერდების მიხედვით: Binance-ის ფიუჩერსების საკომისიოს აღწერა, Binance Academy შეცდომა თუ შენიშნე, მოგვწერე [email protected] — გადამოწმების შემდეგ შედის შესწორებების ჟურნალში.